Weibcoding

Ha, meer vrouwen in de informatica, dacht ik meteen. Ik had in een Duitse podcast over technologie en maatschappij net een nieuw woord gehoord.

Weibcoding.

Ik vond het niet echt sympathiek klinken, nogal straattaal-achtig. Maar het bekte op zich wel lekker. En als er inderdaad meer vrouwen aan het programmeren waren geslagen, dan was dat zeker een goede ontwikkeling.

Maar nee. Daar ging het helemaal niet over. Wel over coderen, maar niet over vrouwen. Die hadden mijn Nederlandse hersenen erbij getoverd.

Wat de Duitse podcast-host had gezegd, was Vibe-Coding.

Leenwoord-v klinkt als een w

Wat is er hier aan de hand?

Duitsers hebben twee manieren om de letter v uit te spreken. Zoals Nederlanders dat doen, én als een w.

Die v die klinkt als een w tref je aan in Duitse woorden die van origine uit een andere taal komen. 

Voor een Duitser klinkt de w in het van oorsprong Duitse Wasser precies hetzelfde als de v in Vase. De Duitse vaas komt, net als de Nederlandse, oorspronkelijk uit het Frans (dat het woord op zijn beurt uit het Latijn had). Een leenwoord dus, ook al maakt het al eeuwen deel uit van de Duitse woordenschat.

Precies hetzelfde gebeurt er met Weib en Vibe. 

Weib is een Germaans woord, Vibe is import-Duits. 

Duitsers denken sich nichts dabei. Maar ik wel.

Ik hoor in beide gevallen een w-klank aan het begin. En omdat mijn Nederlandse hersenen een principieel verschil maken tussen een v en een w concluderen ze: Ik hoor een w, dus dit woord begint met een w. Dat het woord in kwestie met een v zou kunnen beginnen is gewoon geen optie. 

Een explosieve b

Er is nog een reden waarom ik Weib hoor. Ook de andere medeklinker in vibe, de b, zet me op het verkeerde been. 

In het Duits en in het Nederlands wordt een b aan het eind van een woord uitgesproken als een p. En een d als een t. Daar is een mooi woord voor: eindklankverscherping. In het Duits noem je het Auslautverhärtung. 

Hond wordt "hont", Hund wordt "Hunt" 🐕

Het Engels kent dit fenomeen niet. Daar blijft die b aan het eind min of meer stemhebbend. Hij vibreert als het ware nog een beetje door in plaats van abrupt ten einde te komen.

Wanneer een Duitser of Nederlander Engels spreekt past hij, zonder zich ervan bewust te zijn, de uitspraakregels van zijn eigen taal toe. En dan wordt die zachte, soepele Engelse b bij de meeste mensen onwillekeurig meer een stemloze p. 

Een Duitse w en een Duitse eindklankverscherpte b. Mijn hersenen "horen" geen Engels, ze signaleren Duits. Ze kunnen niet anders. Het enige wat ze ervan kunnen maken is Weib.

Weibcoding dus.

Zoals ik al zei: Daar kan de wereld zeker meer van gebruiken. 

Wentilator

Door dit voorval realiseerde ik me dat ik in het Duits woorden als Vase, maar ook Vagina, Visum, Video, Ventilator, vertikal en vehement nooit helemaal juist heb uitgesproken – namelijk met mijn Nederlandse stemhebbende v, die toch een tikkeltje scherper is dan de vloeiende Duitse w. Dummerweise geldt dat ook voor Verb en Vokal, uitgerekend twee woorden die ik als docente Nederlands behoorlijk veel gebruik 😛

Dus: Ab jetzt lasse ich das V in Lehnwörtern wibrieren wie ein W.