Beim Kaiser zu Besuch – Op bezoek bij de keizer

Zuletzt aktualisiert am 24. September 2017

In diesem Gastartikel gibt buurtaal-Leserin Simone einen kleinen Einblick in das Leben von Wilhelm II. Von 1918 bis zu seinem Tod 1941 lebte der entthronte deutsche Kaiser in den Niederlanden im Exil. Seine Bleibe in Doorn in der Nähe von Utrecht wurde nach seinem Tod als Museum eingerichtet. Der Beitrag ist auf Niederländisch, die Zwischentitel als Orientierungshilfe auf Deutsch.

Huis Doorn

Huis Doorn – hier verbrachte Wilhelm II fast 23 Jahre seines Lebens.

Deutsche Geschichte in den Niederlanden

Om meer over Duitse geschiedenis te weten te komen, hoef je niet in Duitsland te blijven. Ook in Nederland zijn veel sporen van de geschiedenis van Duitsland te vinden.

In Huis Doorn is te zien hoeveel invloed de Eerste Wereldoorlog heeft gehad op het neutrale Nederland. Keizer Wilhelm II (1859-1941) heeft er namelijk bijna 23 jaar gewoond.

Zugang zu Huis DoornOp een van de warmste dagen van de afgelopen zomer bezoek ik Museum Huis Doorn. Na een busrit door het groene landschap van de Utrechtse Heuvelrug bereik ik het pittoreske dorp Doorn. Het Huis, tegenwoordig een Museum, is met een gids te bezoeken.

Mijn gids weet erg veel en vertelt enthousiast over het landgoed, het Huis en de bewoners.

Zo vertelt ze dat het Huis ons nu nog laat zien hoe ‘vorstelijk wonen’ er in die tijd uit heeft gezien. De oorspronkelijke inrichting is namelijk helemaal behouden gebleven en te bekijken.

Maar liefst 59 treinwagons vol foto’s, meubels, boeken, juwelen en serviesgoed liet Wilhelm vanuit de paleizen in Berlijn en Potsdam naar Nederland brengen. Ook al bleef de gevluchte keizer hopen op terugkeer naar Duitsland, hij wilde van Doorn zijn thuis maken.

Wie Wilhelm II in den Niederlanden landete

Wilhelm II is zeker op politiek gebied nogal nerveus, eigenwijs en impulsief. Er wordt wel gezegd dat hij dacht dat hij alles kon en dat hij alles tegelijk wilde doen.

Dit zorgt ervoor dat Duitsland aan het begin van de twintigste eeuw steeds meer alleen komt te staan in Europa. Zeker als de Keizer aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog toezegt dat hij Oostenrijk-Hongarije steunt als het wordt aangevallen. Om die reden wordt hij na de dramatische oorlog gezien als de hoofdschuldige. Hij kan door het uitbreken van de revolutie en het uitroepen van de republiek in Duitsland op 9 november 1918 niet terug naar zijn geliefde vaderland.

Adler im Garten Huis Doorn

Der Garten von Haus Doorn – Im Hintergrund das Mausoleum

In de volgende nacht reist de keizer vanuit het Duitse hoofdkwartier in het Belgische Spa naar Eijsden. Wilhelm moet op het station van dit Nederlandse grensplaatsje afwachten of hij in Nederland kan blijven. Nadat de keizer de hele dag in zijn trein heeft gewacht, krijgt hij eindelijk het verlossende nieuws.

Dat gaat niet van harte: De komst van de gevallen wereldleider is lastig voor het neutrale Nederland. Maar omdat hij familie is van het Nederlandse koningshuis mag hij in Nederland blijven.

Wilhelm weet dat hij Nederland als vluchteling betreedt en is bereid onze Koningin zelfs als gewoon soldaat te dienen. Hij heeft toch ook enkele druppels Oranje-bloed in de aderen!

Drohende Auslieferung

Voor zijn vertrek naar Nederland had de negenenvijftigjarige Wilhelm gezegd dat het hem niet uitmaakte waar hij heen zou gaan: “ik ben overal in de wereld gehaat”. Hij verblijft eerst anderhalf jaar in Kasteel Amerongen. Omdat hij door de geallieerde landen als oorlogsmisdadiger wordt gezien, vragen deze landen tot twee keer toe om zijn uitlevering. Wilhelm vreest dan ook voor zijn leven in Nederland. Hij schrijft:

Ik wil mij niet als de gemeenste misdadiger door de straten van Parijs of Londen laten slepen om te worden bespuwd en dan door die schoften onthoofd. (…) Die triomf gun ik de vijanden niet.

Bleiberecht

Nederland besluit dat Wilhelm niet uitgeleverd wordt. De keizer gaat op zoek naar een huis in Nederland en laat zijn oog vallen op Huis Doorn. Na de aankoop voor 500.000 gulden volgt een uitgebreide verbouwing. Doorslaggevend bij de aankoop was het grote landgoed, Wilhelm kan in het park zijn conditie bijhouden.

Vom reisenden Kaiser zum Holzfäller im Exil

Het leven in Doorn lijkt nauwelijks meer op het leven dat Wilhelm in Duitsland had. De keizer is in Nederland in ballingschap en moet zich aan regels houden. Zo mag hij niet spreken met de pers en zeker niets zeggen over de nasleep van de oorlog.

Wilhelm reisde altijd graag, maar moet nu voor alle reizen buiten 15 kilometer rondom Doorn toestemming vragen aan de Nederlandse regering. Hij komt dan ook niet vaak meer buiten de Utrechtse Heuvelrug.

Gedenkstein für Senta – einer der beliebten Dachshunde von Wilhelm II

Gedenkstein für Senta – einer der beliebten Dachshunde von Wilhelm II

De dagen in Doorn zijn bijna allemaal hetzelfde. De keizer wandelt in het park of het bos rondom Huis Doorn, hij leest en schrijft veel, discussieert graag en is een fanatiek houthakker. Het houthakken is goed voor de gezondheid van Wilhelm. Maar de inwoners van Doorn vrezen dat het bos en het park te leeg raken door het hout hakken. Als Wilhelm voor zijn verjaardag een motorzaag krijgt, wordt er ingegrepen.

Gelukkig hakt hij niet alleen maar bomen om, maar legt hij ook een prachtig naaldbomenpark aan. Van de bomen die Wilhelm kapt, zaagt hij graag schijven. Wanneer je jarig was, kon het zomaar zijn dat je een gesigneerde schijf met een lintje eromheen cadeau kreeg.

Hoffnung auf Rückkehr

Wilhelm mag zich in Nederland niet meer bemoeien met de Duitse politiek. Daar houdt hij zich niet aan. Wilhelm en zijn eerste vrouw Auguste Victoria (1859–1921) hopen op een terugkeer naar Duitsland.

Hermann Göring reist twee keer naar Doorn. De voormalige keizer probeert tevergeefs de nationaalsocialisten zo voor zijn plannen te winnen op de Duitse troon terug te keren. De Nederlandse historicus Thomas von der Dunk schrijft hierover:

Het bezoek liep overigens al de eerste keer op een hevige keizerlijke woedeaanval uit, aangezien de gast even onhandelbaar en van zijn eigen gelijk overtuigd bleek als de gastheer.

Feit is dat Wilhelm in juni 1940 Hitler feliciteerde met de capitulatie van Frankrijk. In Nederland werd dit gezien als verraad, een mes in de rug voor het land dat hem al jarenlang asiel verleende.

Der Tod des Kaisers

Na de ruim anderhalf uur durende rondleiding (die ook in het Duits gevolgd kan worden) geniet ik van een prima lunch in de Oranjerie, waar ook de serveersters prima Duits beheersen.

Mausoleum Wilhelm II

Das Mausoleum von Wilhelm II

Daarna wandel ik door het park rondom het Huis. Vanuit het huis was het kleine mausoleum in het park al te zien. Tussen de rododendrons waar Wilhelm zo van hield wordt na zijn dood een sober mausoleum gebouwd. Wilhelm heeft er nog steeds zijn laatste rustplaats. Hij wilde namelijk alleen in Duitsland begraven worden als de monarchie in ere hersteld zou worden. Daarop is geen kans op het moment dat Wilhelm in 1941 aan een longembolie sterft.

Heel Doorn loopt uit voor zijn bijzetting. De 82-jarige Wilhelm is namelijk erg geliefd in het dorp. Zijn dochter Viktoria Luise schrijft:

Zij leden onder de bezetting door een vreemde mogendheid, zij hielden niet meer van ons Duitsers. (…) Maar wat zei dat nog? Ik heb hun tranen gezien. Tranen voor een vreemde die zij hadden leren liefhebben en hoogachten. Toen ik de volgende dagen in het plaatsje Doorn kwam, kwamen zij uit hun huizen naar mij toe en schudden mij vol deelneming de hand.

Museum

Na de Tweede Wereldoorlog wordt Huis Doorn door de Nederlandse staat in beslag genomen. Al snel wordt het opengesteld voor het publiek en sindsdien is Huis Doorn een museum. Een prachtig museum dat zeker de moeite waard is om te bezoeken!


Alle Bilder in diesem Beitrag sind gemacht worden von Simone Timmermans.

Vielleicht auch interessant:

Geschrieben von alex

Ursprünglich komme ich aus den Niederlanden, seit 1997 ist Deutschland meine Wahlheimat. Hier im Blog findest Du mehr als 400 Artikel über die Unterschiede zwischen der deutschen und der niederländischen Sprache und Kultur.

Schreibe einen Kommentar

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind mit * markiert.

  1. Frau Vorgarten 24-09-2015 at 18:03

    mooi!!
    ich hab jeden Satz verstanden, bis auf den mit der „pers“. Den musste ich mir von Herrn Guggel übersetzen lassen.
    :-)

    Antworten

    1. Schön! (Und ich hoffe, Herr Guggel hat Dir ordentlich Auskunft gegeben …)

      Antworten

    2. Dank je wel Frau Vorgarten! Fijn dat je het grootste deel van de tekst hebt kunnen begrijpen zonder hulp!

      Antworten

  2. Sehr interessanter und auch emotional berührender Text! Aber warum sind die Zwischenheadlines auf deutsch, während der Haupttext doch auf niederländisch ist?

    Mich würde es ja mal interessieren, ob Kaiser Willy jemals die niederländische Sprache erlernt hat. Als Kind seiner Zeit, der dann auch noch männlichen Geschlechts war – vom Bezug auf das Erlernen von Sprachen eine eher negative Präferenz – tippe ich eher auf ungenügende bis gar keine Sprachkennntnisse. Es sollte mich wundern, wenn er jemals voll und ganz in Nederland angekommen wäre. Ist da etwas bekannt?

    Antworten

    1. Om heel eerlijk te zijn Patricia: ik weet helaas niet of Wilhem II Nederlands beheerste. Hij las en schreef veel, maar zover ik het kan achterhalen was dat in het Duits.

      Antworten

  3. Gerhild Rudolf 26-09-2015 at 20:17

    Sehr interessant. Wenn solche Persönlichkeiten von der Bildfläche verschwinden, hört man selten, was aus ihnen geworden ist, wie es ihnen ergangen ist. Neue Wörter gelernt: nasleep, ballingschap (erraten und auch nachgeschlagen).

    Antworten

    1. Wat fijn dat je het artikel erg interessand vond Gerhild, en leuk om te lezen dat je twee nieuwe woorden hebt geleerd!

      Antworten

  4. Wat de taal van Wilhelm betreft zou het ook kunnen dat hij Frans sprak. Zeker weten doe ik het ook niet.
    Ik woon in de buurt van Doorn en rij of fiets geregeld langs het Huis en de toegangspoort. Elke keer verbaas ik mij hoe druk het op de parkeerplaats is en hoeveel mensen een kijkje gaan nemen. Wat mij nog meer verbaast is dat het meer Nederlandse bezoekers zijn en minder Duitse. Even de kentekens van de auto’s bekijkend. Ik heb voor de LinkedIn Groep DeutschNederlanders een keer een uitje geregeld naar de ‚Keizer‘. En het verbaasde mij hoe weinig Duitsers weten wat met de laatste keizer gebeurd is.
    Ik kan een bezoekje aanbevelen. Af en toe zijn er ‚Sonderausstellungen‘, b.v. die van de eetservices van de Keizer of zijn ‚Tabaksdosen‘.
    Een tijdje geleden was er sprake van dat het Huis gesloten zou worden. Geen geld. Gelukkig vond men nog een potje mede omwille van de relatie met de 1e wereldoorlog. Er werd toen een Sonderausstellung ingericht.
    Veel plezier aan diegene, die komt kijken.

    Antworten

    1. Gerhild Rudolf 27-09-2015 at 20:39

      Wilhelm II konnte sehr gut Englisch. Es ist davon auszugehen, dass er in seiner Ausbildungszeit auch Französisch gelernt hat.

      Antworten

      1. Ja, das glaube ich auch. Die Frage könnte man den Mitarbeitern des Huis Doorn vorlegen.

        Antworten

  5. Im Palais Het Loo in Apeldoorn gibt es vom 11.11.2015 bis zum 28.02.2016 eine Sonderausstellung „Der Kaiser“ in Zusammenarbeit mit Huis Doorn. Hier gibt es Infos auf deutsch.

    Da ich Weihnachten in Noordwijk sein werde, werde ich die Gelegenheit nutzen, nach Het Loo zu fahren. Im Huis Doorn war ich zuletzt vor 40 Jahren.

    Antworten

    1. Vielen Dank für den Hinweis, Ralph!

      Antworten

    2. Wat een leuke activiteit voor tijdens de kerstvakantie Ralph, je brengt me op een idee met jouw tip!

      Op 10 november komt het boek ‚Der Kaiser‘ uit, zie hier: http://www.walburgpers.nl/winkel/geschiedenis/kaiser/

      Misschien leuk om in dekoffer mee te nemen en te lezen tijdens de vakantie?

      Antworten

  6. Vorig jaar was in het TV-programma Andere Tijden een aflevering over het leven van de keizer in Doorn. Erg interessant.

    Hier de bijbehorende infopagina

    Antworten

    1. Schön, dass man sich die Sendung noch online anschauen kann! Danke Wout.

      Antworten

  7. Hallo Alex und Deutschland-Niederlande Interessierte,
    die Ausstellung „Der Kaiser“ auf Paleis het Loo ist jetzt eröffnet. Für deutschsprachige Besucher liegen Broschüren auf, die alle Infos zur Ausstellung auf Deutsch enthalten. Überhaupt ist Het Loo eines der wenigen Museen hier in den Niederlanden, die sich die Mühe machen und die Kosten nicht scheuen, das Schloss und die Gärten für deutschsprachige Besucher attraktiv zu machen!
    Susanne Findenegg

    Antworten